Tymianek – właściwości i zastosowanie

0
38

Tymianek znany jest ze swych właściwości przeciwbakteryjnych i przeciwzapalnych. Stanowi ważny składnik syropów na kaszel oraz preparatów na trądzik. W kuchni francuskiej uważany jest za jedno z najznakomitszych ziół.

Wygląd i występowanie

Tymianek pospolity (Thymus vulgaris) pochodzi z krajów basenu Morza Śródziemnego. Do dziś jest chętnie uprawiany w Ameryce i w Europie, w tym także w Polsce. Nazwa tymianku pochodzi od greckiego słowa thymon znaczącego „do odkażania”. Roślina posiada charakterystyczne drobne liście oraz fioletowe kwiatostany na szczycie pędów. Kwitnie od czerwca do lipca. 

Uprawa

Tymianek jest uprawiany w południowych regionach Polski. Preferuje słoneczne, piaszczyste miejsca. Roślina rozmnaża się głównie przez siew do gruntu lub inspektów. Na początku kwietnia zbiera się szczytowe części ziela, około 5 cm ponad ziemią. Nie należy wyrywać roślin z korzeniami. Surowiec suszy się w przewiewnym miejscu.

Skład chemiczny i działanie

Podstawowym składnikiem zioła jest olejek eteryczny, który zawiera borneol, karwakrol, cymol, linalol, tymol. Tymianek jest bogaty w  saponiny i kwasy triterpenowe. Posiada także taninę, flawonoidy, głownie apigeninę i luteolinę. Niewielka ilość zioła ma działanie uspokajające, natomiast większe porcje są stymulujące. Tymianek działa także wykrztuśnie i rozkurczowo. Ma właściwości przeciwbakteryjne i antyseptyczne.Głównym składnikiem zioła jest olejek eteryczny, który zawiera tymol, linalol, terpineol, borneol, cyneol i octan bornylu

Zastosowanie

Tymianek wspomaga pracę układu oddechowego. Skutecznie łagodzi infekcje gardła i jamy ustnej. Jest polecany w nieżycie oskrzeli jako środek wykrztuśny i rozkurczowy. Ma także działanie rozgrzewające i pobudza wydzielanie śluzu w płucach. Naparu z tymianku używa się do płukania gardła, przy zapaleniu krtani, owrzodzeniu jamy ustnej, bólu gardła, grzybicy, zapaleniu migdałków. Płukanki są skuteczne w walce z przykrym oddechem. Tymianek służy też do inhalacji w takich schorzeniach jak astma, zapalenie oskrzeli, przeziębienia, grypa, a nawet depresja. Składniki zioła wchodzą w skład dentystycznych płynów przeciwpróchniczych i regenerujących uszkodzone dziąsła oraz środków odkażających kanały zębowe.

Tymianek wykazuje właściwości przeciwzapalne, co jest wykorzystywane w łagodzeniu bólów w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów. W medycynie ludowej napar z tymianku wykorzystywany był jako płukanka przeciwłupieżowa. Do dziś bywa polecany jako środek do przemywania zmęczonych oczu oraz do łagodzenia stanów zapalnych pochwy. Obecnie olejek eteryczny dodawany jest do kosmetyków pielęgnujących cerę tłustą i trądzikową. Napar z tymianku znajduje zastosowanie jako okład na rany, zapalenie piersi, ukąszenia i użądlenia owadów.
Preparaty na bazie tymianku są pomocne w dolegliwościach układu pokarmowego. Oba składniki zioła – tymol i karwakrol – działają rozluźniająco na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, co jest wykorzystywane przy zatwardzeniach. Tymianek zapobiega także zakażeniom bakteryjnym, grzybiczym i wirusowym. Dodany do potraw pomaga w trawieniu pokarmów o wysokiej zawartości tłuszczu. Od wieków jest również stosowany do konserwacji mięsaRoślina ma delikatny posmak goździków. W kuchni francuskiej uważana jest za jedno z najznakomitszych ziół. Liście i gałązki tymianku stanowią ważny składnik sałatek, zup i bulionów. Służą nie tylko do dekoracji, ale również podkreślają smak cielęciny, jagnięciny, wołowiny, drobiu, ryb. Są nieodłącznym dodatkiem farszów, pasztetów, wędlin, gulaszów. Tymianek pasuje także do chleba, masła ziołowego, majonezu, aromatyzowanego octu, musztardy a także do dań z roślin strączkowych. Nadaje ciekawy aromat świeżym warzywom, serom, jajom i ryżowi. Dobrze komponuje się z cytryną, czosnkiem i bazylią. Według niektórych ekspertów nie powinno się go łączyć z majerankiem.

Postacie leku

Napar. Łyżkę ziela zalewa się 1,5 szklanki wrzątku i parzy pod przykryciem 15 minut. Po tym czasie płyn odcedza się. Napar pije się przed posiłkiem w celu pobudzenia apetytu i poprawy trawienia. Napar można także stosować jako płukanki jamy ustnej i gardła.

Przeciwwskazania

Tymianek powinien być ostrożnie stosowany przez kobiety w ciąży, ponieważ spożywany w dużych ilościach może wywoływać skurcze macicy. Także tymol, składnik olejku lotnego zioła przyjmowany w dużych dawkach może okazać się niebezpiecznym. Uważa się, że spożyty w większej ilości doprowadza do uszkodzenia wątroby, nerek, serca i ośrodkowego układu nerwowego, a nawet prowadzi do śmierci. Najgroźniejsze jest przedawkowanie olejku tymiankowego, który u niektórych wywołuje nudności, wymioty, zapalenie żołądka i zaburzenia oddychania.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here